در این پژوهش برای دستیابی به بهترین توزیع برای پیش بینی ضریب یکنواختی و یکنواختی توزیع، 20 مزرعه از مزارع دشت دهگلان (10 سیستم کلاسیک ثابت با آبپاش متحرک و 10 سیستم لوله چرخدار) به صورت تصادفی انتخاب شد. سپس ضریب یکنواختی و یکنواختی توزیع اندازه گیری شده به کمک معیار متوسط خطای نسبی پیش بینی با ضریب یکنواختی و یکنواختی توزیع محاسبه شده از روش های توزیع نرمال، توزیع یکنواخت و توزیع بتا مقایسه شدند. نتایج حاصل حاکی از آن است که در 10 مزرعه لوله چرخدار در فاصله های استقرار 9، 12، 15، 18 و 21 متری و در کل داده های 5 حالت مذکور و همچنین در 10 مزرعه با سیستم کلاسیک ثابت، توزیع نرمال بیشترین دقت را در پیش بینی ضریب یکنواختی و یکنواختی توزیع دارند. در تمامی حالات مذکور هر سه توزیع یاد شده از دقت بیشتری در پیش بینی ضریب یکنواختی نسبت به یکنواختی توزیع برخوردار هستند، همچنین در سیستم لوله چرخدار با کاهش فاصله میان دو استقرار متناوب بر دقت هر سه توزیع افزوده می شود.

کاهش تلفات آب به دلیل افزایش ضریب یکنواختی در سیستم های آبیاری بارانی مستلزم انتخاب فواصل و آرایش مناسب برای استقرار آبپاش ها است. در بررسی حاضر، به منظور ارزیابی تاثیر فواصل و آرایش آبپاش ها بر روی ضریب یکنواختی سیستم و بررسی کمی و کیفی تاثیرپذیری ضرایب یکنواختی نسبت به تغییر پارامترهای مساحت تحت پوشش آبپاش ها و سرعت باد در شرایط مختلف استقرار، آزمایش تعیین الگوی توزیع آبپاش منفرد طبق استانداردهای ایزو 7749.2 و ایزو 8026 بر روی سه آبپاش VYR 35، IRILINE 30 و RAINBIRD 40B در شرایط متفاوت باد صورت گرفت. در این بررسی، آرایش مربعی دارای بیشترین ضریب یکنواختی و نیز کمترین حساسیت نسبت به کاهش ضریب یکنواختی با مقادیر متوسط 5.3 و 5.5 درصد به ترتیب برای متوسط افزایش 59.4 درصدی مساحت تحت پوشش و 98.3 درصدی سرعت باد بود. کمترین حساسیت ضریب یکنواختی برای آبپاش IRILINEبا مقادیر متوسط 3.4 و 5.48 درصد به ترتیب برای متوسط افزایش 37 درصدی مساحت تحت پوشش و 117.8 درصدی سرعت باد بدست آمد. نتایج حاکی از آن است که برای حصول ضریب یکنواختی مطلوب در شرایط وجود بادهای بیش از چهار متر بر ثانیه حداکثر فواصل آبپاش ها در حدود 40 درصد قطر پاشش اسمی آبپاش با آرایش مربعی قابل توصیه است.

اندازه گیری ضریب یکنواختی عموما با انجام آزمایشات صحرایی در زمین های بدون پوشش گیاهی صورت می پذیرد، حال آنکه پوشش گیاهی تاثیر معنی داری بر یکنواختی پخش آب در خلال آبیاری دارد. در تحقیق حاضر، به منظور بررسی تاثیر تراکم پوشش گیاهی گندم بر ضریب یکنواختی توزیع آب، پس از آنالیز داده های آماری توسط نرم افزارSPSS14 ، یک رابطه منطقی بین ضرایب یکنواختی در سه تراکم مختلف (160، 180 و 200 کیلوگرم در هکتار) و آرایش های مختلف آبپاش ژاله 3 (مربعی، مثلثی و مستطیلی) و همچنین ارتفاع های مختلف گیاه (30، 45 و 60 سانتیمتر) ارائه گردید. نتایج حاصل از اجرای این طرح نشان داد که مقدار ضریب یکنواختی در آرایش مثلثی (cu=90.86) برابر با 3.4 درصد از ضریب یکنواختی در آرایش مستطیلی (cu=87.87) بیشتر بوده و آرایش مربعی (cu=58.91)، برابر با 4.22 درصد از آرایش مستطیلی بیشتر است. لذا کمترین ضریب یکنواختی مربوط به آرایش مستطیلی می باشد. همچنین، مشخص گردید که با افزایش ارتفاع گیاه گندم ضریب یکنواختی افزایش می یابد و این افزایش به صورت غیرخطی می باشد و در ارتفاعات بیشتر گیاه گندم (از 45 تا 60 سانتیمتر) درصد افزایش ضریب یکنواختی بیشتر می شود. در کلیه آزمایشات انجام گرفته هنگامی که آب جمع شده در ظروف اندازه گیری با هم مقایسه گردید مشاهده شد که درصد ضریب یکنواختی با افزایش تراکم پوشش گیاهی افزایش می یابد، به طوری که ضریب یکنواختی توزیع آب در تراکم 180 کیلوگرم در هکتار (cu=90.01)، 3.11 درصد از تراکم 160 کیلوگرم در هکتار (cu=87.29) بیشتر بوده و ضریب یکنواختی در تراکم 200 کیلوگرم در هکتار (cu=93.01) به مقدار 6.55 درصد از تراکم 160 کیلوگرم در هکتار بیشتر است. همچنین، از مقایسه تاثیر سه عامل آرایش آبپاش ها، ارتفاع گیاه و تراکم پوشش گیاهی در واحد سطح بر ضریب یکنواختی می توان چنین نتیجه گیری کرد که عامل آرایش آبپاش ها تاثیر بیشتری نسبت به دو عامل دیگر بر ضریب یکنواختی داشته و میزان تراکم پوشش گیاهی در واحد سطح در مرحله دوم تاثیرگذاری بوده و کمترین تاثیر مربوط به عامل ارتفاع گیاه می باشد.

 لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

سابقه و هدف: میزان یکنواختی توزیع آب در مزرعه تمامی شاخص های آبیاری را از جنبه حفاظت آب و خاک تحت تأثیر قرار می دهد. درصورتی که ضریب یکنواختی کم باشد راندمان کاربرد آب کاهش یافته و علاوه بر افزایش تلفات سطحی و عمقی آب، عملکرد محصول هم کاهش می یابد. عوامل مؤثر بر یکنواختی توزیع آب در آبیاری بارانی به چهار گروه ساختمان آبپاش، سامانه آبیاری، مدیریت سامانه و عوامل کلیماتولوژی طبقه بندی می شوند. در این تحقیق اثر عوامل سرعت چرخش و عامل چرخش آبپاش (ساختمان آبپاش)، ارتفاع پایه آبپاش، فشار کارکرد، آرایش و فواصل آبپاش ها (سامانه آبیاری)، مدت زمان آبیاری (مدیریت سامانه) در شرایط مزرعه ای بر ضریب یکنواختی مورد بررسی قرار گرفت. همچنین قطر ظروف جمع آوری آب نیز بر نتایج آزمایش ها بررسی شد. مواد و روش ها: این پژوهش در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه کردستان واقع در روستای دوشان شهرستان سنندج انجام شد. در تحقیق حاضر از آبپاش ضربه ای کامت مدل R8 و آبپاش توربینی لاکسور استفاده شد. مدل آبیاری بارانی جهت انجام آزمایشات به روش آبپاش منفرد و بر اساس استاندارد ISO15886-3: 2021 انجام شد. محدوده ای به مساحت 3600 مترمربع به مرکزیت آبپاش شبکه بندی مربعی 3×3 متر شد. در هرکدام از رئوس شبکه دو مدل ظرف با دو قطر داخلی 80 و 180 میلی متر و ارتفاع 90 و 200 میلی متر به ترتیب، برای جمع آوری آب قرار داده شد. فشارهای مورد آزمایش برای هر دو آبپاش 30 و 40 متر بود. دو مدت زمان انجام آزمایش یک و سه ساعت، دو سرعت چرخش معمولی( 5/1 دور بر دقیقه ) و تند( 5/3 دور بر دقیقه) و دو ارتفاع پایه آبپاش 1 و 2 متری در انجام آزمایشات استفاده شد. در پایان هر آزمایش، حجم آب ظروف جمع آوری به وسیله استوانه مدرج اندازه گیری می شد. تمامی آزمایشات در 3 تکرار انجام شد. همچنین سرعت باد در طول مدت آزمایش، هر 15 دقیقه یک بار توسط دستگاه سه کاره EXTECH 45158 اندازه گیری گردید. از ضریب یکنواختی کریستیانسن (CU) برای محاسبه یکنواختی توزیع آب آبپاش ها، استفاده گردید. پژوهش در قالب طرح بلوک های کاملاً تصادفی به صورت آزمایش فاکتوریل انجام گرفت. جهت تجزیه وتحلیل داده ها از نرم افزارSpss 22 استفاده شد. یافته ها: 1-اثر قطر ظروف بر CU معنی دار نبود. 2-ضریب یکنواختی دو آبپاش، اختلاف معنی دار دارند 3-اثر آرایش آبپاش ها و ارتفاع پایه آبپاش در دو سرعت باد کم و ملایم بر CU معنی دار نیست. 4-اثر دو سرعت باد کم و ملایم بر CU معنی دار نبود. 5-اثر فشار کارکرد و فواصل آبپاش ها در دو سرعت باد کم و ملایم بر CU، معنی دار است. 6-اثر مدت زمان آبیاری بر ضریب یکنواختی معنی دار است 7-اثر سرعت چرخش آبپاش بر CU معنی دار بود. نتیجه گیری: حداقل قطر ذکرشده برای ظروف جمع آوری آب، مطابق استاندارد ISO15886-3، برای شرایط آزمایش های مطالعه حاضر کفایت می کند. عامل چرخش آبپاش بر ضریب یکنواختی مؤثر است. ضریب یکنواختی آبپاش کامت برای تمامی محصولات زراعی و باغی قابل قبول، اما آبپاش لاکسور مناسب محصولات باغی است. با افزایش فشار فقط می توان بخشی از کاهش ضریب یکنواختی ناشی از افزایش فاصله آبپاش ها را جبران نمود. افزایش مدت زمان آبیاری در بهبود ضریب یکنواختی مؤثر است. افزایش سرعت چرخش آبپاش در اثر تعمیرات، می تواند بر کاهش ضریب یکنواختی مؤثر باشد.

این نوشته رابطه بین شبکه یکنواختی های Hutton و شبه یکنواختی های Shi را بررسی می کند. نشان داده شده هنگامی که L در «اصل انتخاب چندگانه» برای عناصر هم – اول صدق کند، رسته فضاهای شبه-یکنواخت Hutton یک زیررسته تمام دو انعکاسی از رسته فضاهای شبه یکنواخت Shi است. بخصوص اگر نگاشت دور-همسایگی تعریف شده توسط Shi الحاق های دلخواه را حفظ کند، در این صورت هردو رسته با یکدیگر یکریخت می باشند.

انجام عملیات خاک ورزی طی چندین سال سبب ناهمواری سطح خاک مزرعه می گردد. در حال حاضر در بیشتر نقاط کشور عملیات تسطیح توسط لولرهای (تسطیح کننده های) مرسوم انجام می شود که این روش تسطیح از دقت بالایی برخوردار نمی باشد. در این مطالعه برای اولین بار در شهرستان اهواز لولر لیزری میسکین و لولر مرسوم (لولر دقت کشت شیراز) مورد مقایسه فنی قرار گرفتند. این پژوهش در سال زراعی 88-1387 در مزرعه ای با بافت خاک لوم رسی در روستای الباجی واقع در 10 کیلومتری شمال شهرستان اهواز در استان خوزستان انجام گرفت. فاکتورهای مورد اندازه گیری عبارت بودند از: حجم آب مصرفی، شاخص تسطیح (LI) و ضریب یکنواختی زمین (LUC). پژوهش در زمینه روش های تسطیح اراضی نیاز به کرت هایی با سطح وسیع دارد تا بتوان دقت ماشین های تسطیح را اندازه گیری و با یکدیگر مقایسه نمود. مزرعه آزمایشی شامل 14 کرت یک هکتاری بوده و روش آماری به کار برده شده آزمون تی - استیودنت با دو تیمار (تسطیح به وسیله لولر لیزری و مرسوم) و 7 تکرار بود. آنالیز آماری توسط نرم افزار SPSS انجام شد. نتیجه مقایسه میانگین ها نشان داد که اختلاف معنی داری در سطح احتمال 1 درصد بین لولرهای لیزری و مرسوم از نظر حجم آب مصرفی وجود دارد و لولر لیزری در مقایسه با لولر مرسوم 35 درصد زمان آبیاری را کاهش داد. به این ترتیب کاربرد لولر لیزری میزان حجم آبیاری را در حدود 82 لیتر در ثانیه کاهش داده است. شاخص تسطیح به دست آمده در تسطیح لیزری نسبت به تسطیح مرسوم به عدد صفر نزدیک تر بود. به عبارت دیگر مقدار این شاخص در روش تسطیح لیزری قابل قبول تر و مناسب تر از روش تسطیح مرسوم بوده است. ضریب یکنواختی زمین در لولر لیزری به عدد 1 نزدیک تر بوده که نشان از ضریب یکواختی بهتر و دقت بیشتر آن نسبت به لولر مرسوم دارد. در کل، با توجه به برتری لولر لیزری از نظر شاخص های فنی، استفاده از آن قابل توصیه به کشاورزان در شهرستان اهواز می باشد.

متن کامل این مقاله به زبان انگلیسی می باشد. لطفا برای مشاهده متن کامل مقاله به بخش انگلیسی مراجعه فرمایید.لطفا برای مشاهده متن کامل این مقاله اینجا را کلیک کنید.